Çölyak Hastalığı; buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahıllarda yüksek miktarda bulunan ‘gluten’ adlı proteinin ince bağırsakta kronik alerjiye neden olmasıdır. Tahılların kendi yapılarında zaten bulunan gluten, farklı besinlerde katkı maddeleri olarak kullanılmaktadır. İnce bağırsakta bulunan ‘villus’lar besinlerin emilimini sağlayan parçacıklardır. Çölyak hastalığında, glutenli besinler emilmek üzere ince bağırsağa ulaşır fakat oluşacak alerjik reaksiyona karşı savunma hücreleri glutenle karşı karşıya gelir. Bu esnada yapısı bozulan villuslar işlevlerini yerine getiremezler. Bağırsak emiliminin bozulmasıyla birlikte kronik alerjik reaksiyon sonucu iltihaplanma gelişir.

Çölyak Hastalığının Belirtileri

Genellikle çocukluk çağında belirtileri ortaya çıkmakla birlikte her yaşta görülebilmektedir. Ailede genetik geçişin de olduğu öngörülen hastalık, hamilelikten, ameliyattan veya stresten dolayı kendini gösterebilmektedir. Karın ağrısı ve ishal şikayetleri belirtilerin en başında gelmektedir. Diğer belirtiler ise;

  • Uzun süreli ishal/kabızlık
  • İştahsızlık, kilo kaybı
  • Kas ve kemik erimeleri
  • Huzursuzluk
  • Karında şişkinlik hissi
  • Bulantı ve kusma
  • Yorgunluk, bitkinlik
  • Saç dökülmesi
  • Adet düzensizlikleri
  • Sinirlilik
  • Ciltte döküntüler
  • Ergenlik döneminde ki çocuklarda büyüme geriliği

Görülen her belirti çölyak hastalığının tanısını kanıtlamamaktadır. En doğru tanıyı doktorunuz koyacaktır. Eğer uzun dönemde bu belirtileri kendinizde görüyorsanız doktorunuza başvurmalısınız.

Çölyakla Yaşam

Günümüzde halen tedavisi bulunamayan hastalıklardan biridir. Çölyak hastalığının tek tedavisi olarak ‘glutensiz diyet’ gösterilmektedir. Hastalığa sahip olan kişiler ömür boyu glutensiz beslenmek durumundadırlar. Doktor tarafından hazırlanan diyete uyulduğu taktirde şikayetler azalmaktadır. Ancak 1 çay kaşığı dahi gluten tüketiminin hastalığı ciddi şekilde etkilediği söylenmektedir.

  • Çölyak hastaları kendileri izlemelidirler;
  • Hangi besinleri tükettiklerinde şikayetleri artıyor,
  • Hangi restoranlarda yemek yediklerinde şikayetleri artıyor mutlaka not almalılardır.
  • Glutensiz gıda satışının yapıldığı marketler not alınmalı ve oralardan alışveriş yapmaya özen göstermelidir.
  • Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir nokta da şudur, bazı paketlenmiş gıdalarda gluten proteini üretim esnasında kullanılmaktadır. Fakat firmalar içindekiler bölümünde gluten olup olmadığını belirtmeyebilmektedirler. Bu nedenle kişiler gıda tüketiminden önce gluten araştırmasını iyi yapmalılardır.

Gluten İçeren Besinler

  1. Ekmek
  2. Makarna
  3. Hazır çorbalar
  4. Galeta unu
  5. Hamur işleri (pasta, börek ve poğaça gibi)
  6. Cips
  7. Bazı dondurmalar
  8. İşlenmiş gıdalar
  9. Şekerlemeler ve çikolatalar
  10. Malt içeren alkollü içecekler
  11. Ketçap, mayonez
  12. Bazı ilaçlar

Bu liste hastalığın tanısı yeni konduğu sıralarda çoğunlukla çölyak hastalarını korkutmaktadır. Ancak bilinmelidir ki protein ve besin değeri yönünden yüksek olan birçok glutensiz gıda vardır.

Gluten İçermeyen Besinler

  1. Tüm sebze ve meyveler; maydanoz, marul, ıspanak, brokoli, lahana, enginar, kuşkonmaz, pırasa, turp, zencefil, avokado, salatalık, domates…
  2. Et ve balık ürünleri
  3. Yumurta
  4. Soğan, sarımsak, kara biber
  5. Nohut, mercimek, fasulye ve patates
  6. Mısır ve pirinç unu
  7. Zeytinyağı
  8. Bal, badem, ceviz

Çölyak hastaları için glutenli birçok besin yasaklanırken aslında besin değeri çok yüksek besinler hala onlarladır. Bu hususta dikkat edilmesi gereken nokta ise besin içerikleridir. Besinlerde ki gluten varlığı araştırılıp not edilmelidir. Glutensiz besleniyoruz diye kekten uzak durmuyoruz tabi ki. Glutensiz kek tarifini mutlaka denemelisiniz..