Gut hastalığı eski zamanlarda zengin hastalığı olarak bilinen romatizmal bir hastalıktır. Bilinenin aksine sadece yeme alışkanlıklarından dolayı değil metabolik bozukluklar ve genetik yatkınlıkta gut hastalığı oluşumunda etkilidir. Eklemlerde aniden gelişen gut hastalığı genellikle ayak baş parmağının şişmesi ve ağrısıyla belirti vermeye başlar. Diz, ayak, dirsek ve el eklemlerini tutarak çoğalır. Erkeklerde kadınlara göre daha sık görülmekle beraber kadınlarda menapoz sonrası dönemde karşılaşılabilmektedir.

Sağlıklı bir bireyin vücudu, besin maddelerinin parçalanması sonucu ortaya çıkan ürik asidi, böbrekler tarafından temizleyerek idrarla dışarı atmaktadır. Ancak ürik asit vücuttan atılamadığında kandaki oranı artmaya başlar. Zaman içinde eklemlerde biriken ürik asit gut hastalığına yol açar. Yalnızca eklemlerle sınırlı kalmayıp böbreklerde birikimi söz konusu olduğunda böbrek rahatsızlıklarına ve taş oluşumuna neden olabilmektedir. Sağlıklı bireylerde olması gereken ürik asit değerleri şöyledir;

Kadınlar için: 2,4–6,0 mg/dl.

Erkekler için: 3,4–7,0 mg/dl.

Gut Hastalığı Nedenleri

1. Genetik Yatkınlık: Kişinin birinci derece yakınlarında gut hastalığı tanısı olduğu takdirde risk daha fazladır. Genetik geçişli olabileceği düşünülen gut hastalığının aile yakınlarından geçme olasılığı %25’dir.

2. Alkol Tüketimi: Alkollü içkilerde yüksek oranda bulunan pürin maddesi, ürik asit oluşumunu hızlandırmaktadır. Hastalık şikayetlerinin artmasına da neden olan alkollü içeceklerden uzak durulması gerekmektedir.

3. Hormonal Denge: Gut hastalığına erkeklerde kadınlara oranla daha sık rastlanmaktadır. Kadınlarda menapoz sonrası dönemde ürik asit miktarı artmaktadır. Dolayısıyla erkekler 30-50 arasında yaş, kadınlar ise 50 yaş sonrasında gut hastalığa yakalanmaktadırlar.

4. Pürin Miktarı Fazla Olan Besinler: Pürin maddesi ürik asit oluşumunu arttırdığından dolayı gut hastalığına neden olabilmektedir. Pürin maddesinin fazla olduğu protein ağırlıklı yiyeceklerin tüketilmesi sonucunda vücutta ürik asit miktarı artacaktır. Özellikle sakatat ve yağlı balıkları fazla tüketen bireylerde gut hastalığı görülme riski daha fazladır.

5. Böbrek Rahatsızlıkları: Ürik asit böbrekler tarafından filtrelenir ve fazlası idrarla dışarı atılır. Ancak böbrek rahatsızlıklarında böbreklerin görevini yerine getirememesiyle birlikte ürik asit vücuttan atılamaz. Kan ve eklemlerde biriken ürik asit kristalleri gut hastalığına neden olur.

Gut Hastalığı Belirtileri

  • Genellikle ayak baş parmağın şişmesiyle birlikte ağrı şikayetleri başlar.
  • Vücut eklemlerinde oluşan ağrı özellikle sabah saatlerinde çok daha fazladır.
  • Karın ve bel bölgesinde ağrı.
  • Ağrının olduğu eklem bölgelerinde kırmızı renk değişiklikleri görülür.
  • Eklem bölgelerinde şişlik vardır.
  • Hastalar çoğunlukla ağrılar nedeniyle uyuyamadıklarını söylemektedir.
  • Ağrı atakları birkaç gün sürdükten sonra azalmaya başlar.

Gut Hastalığı Evreleri

1. Akut dönem; hastalık şikayetlerinin henüz yeni başladığı akut dönemde ağrılar aniden başlar ve yaklaşık olarak 4 ile 10 gün arasında devam edebilmektedir.

2. İnterkritik dönem; ağrı şikayetleri azalır ve eklem yüzeyinde görülen şişlikler kaybolur. Ancak hastalığın sakin dönemi gibi gözüken bu evrede şikayet atakları tekrar şiddetlenmektedir.

3. Kronik gut; yoğun geçen akut ve interkritik dönem sonrasında hastalık kronikleşmeye başlar. Tedavi edilmediği takdirde şikayetler artar ve tedavi oldukça güç bir hale gelir. Çeşitli romatizmal hastalıklarıda beraberinde getirmektedir.

4. Tofüslü gut; eklem bölgelerinde biriken ürik asit kristalleri tofüs adı verilen yapılara dönüşürler.  Deri altında ve eklemlerde şişliklerin artmasına neden olmaktadırlar.

Gut Hastalarının Dikkat Etmesi Gerekenler

• Öncelikle dikkat edilmesi ve önem verilmesi gereken nokta hastaların doktor tedavisi dışına çıkmamalarıdır.

• Gut hastalarının beslenme alışkanlıklarına özen göstermeleri gerekmektedir. Önerilen günlük et miktarının 60 gramı geçmemesi şikayetlerin azalmasına yardımcı olmaktadır.

• Yumurtanın kızartarak değil haşlayarak tüketilmesi önerilmektedir.

• Bol su içerek böbreklerin ihtiyacı olan su miktarının karşılanması gerekir. Bu nedenle her gün 2,5 litre su içmeye özen gösterilmelidir. Böylelikle ürik asidin vücuttan uzaklaştırılması kolaylaşacaktır.

• Mümkün olduğunda az yağlı kuzu, dana ve tavuk etleri tüketilmesi önerilmektedir.

• Mercimek, kuru fasulye ve nohut gibi baklagillerin günlük 7-8 kaşık tüketimi oldukça önemlidir. Sebze tüketimi de aynı şekilde önem taşımaktadır.

• Margarin ve tereyağı gibi katı yağların, kuruyemişlerin tüketilmemesi gerekmektedir.

• İşkembe, böbrek, dalak ve yürek gibi sakatat ürünlerinin tüketilmemesi önerilmektedir. Ayrıca sucuk, salam, sos ve pastırma, yağlı balık ve tam yağlı peynir tüketilmesi gut hastalığı şikayetleri arttırmaktadır.