REKLAM

Dünyayı sarsan koronavirüs salgını şimdiye kadar 171.249 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. En çok etkilenen ülkeler arasında Çin, İtalya, ABD ve Avustralya’da yer alıyor ve erkek ölümlerinin kadın ölümlerinden daha fazla olduğu bildiriliyor. Bilim insanları erkek ölümlerinin daha çok olmasının nedenini araştırıyorlar. Buna neden olan faktör genler, hormonlar veya bağışıklık sistemi mi?

İtalya ve Çin’de hayatını kaybeden erkeklerin sayısı kadınlardan iki kat daha fazla. New York’da tüm ölümlerin %61’inin erkek olduğu, Avustralya’da ise benzer sonuçlar olduğu bildiriliyor. Ancak hayatını kaybedenlerin yaş aralığının 70-79 ve 80-89 aralığında olduğu biliniyor. COVID-19’un bulaşmasında ve tedavi sürecinde en büyük etken yaştır.

Diğer önemli faktör ise, kronik hastalıkların varlığıdır. Özellikle kalp hastalığı, diyabet, solunum hastalıkları ve kanser gibi kronik hastalıklar varsa , koronavirüsün etkisi artış gösterebiliyor. Erkeklerde kronik hastalıklar daha sık görülüyor; bu durum koronavirüsün erkeklerde daha fazla görülmesinin nedeni olarak açıklanabilir.

Kadınlar ve Erkekler Biyolojik Olarak Farklıdır

Kadınlar ve erkeklerin cinsiyet kromozomları ve üzerinde bulunan genleri farklılık gösterir. Kadınlarda orta büyüklükte bir kromozomun (X) iki kopyası vardır. Erkekler sadece tek bir X kromozomuna ve az sayıda gen içeren küçük bir Y kromozomuna sahiptir. Y genlerinden birisi, XY embriyosunu erkek olmaya yönlendirir. Y kromozomu olmadığında bir yumurtalık meydana gelir ve kadın hormonlarını oluşturur. Kadınlar ve erkekler arasındaki birçok farklılığa hormonlar neden olmaktadır. Fiziksel görünüş ve davranış farklılıklarının oluşması cinsiyet hormonlarına bağlıdır.

Y Kromozomu ve Hormonları

Y kromozomu, SRY faktörü dışında neredeyse hiç gen içermez, tekrar eden dizilerle doludur (“çöp DNA”). Belki bir “zehirli Y” olgunlaşma esnasında işleyişini yitirebilir. Bu durum erkeklerde yaşlanmayı hızlandırabilir ve onları virüse daha duyarlı hale getirebilir. Ancak erkekler için daha büyük bir sorun, SRY eylemiyle ortaya çıkan erkek hormonlarıdır. Testosteron seviyeleri birçok hastalıkta, özellikle kalp hastalığında görülür ve yaşam süresini etkileyebilir. Erkekler ayrıca, kalp rahatsızlığı dahil olmak üzere bir.ok hastalığa karşı kadınlardan daha savunmasızdır. Bunun nedeni, östrojen eksikliği olarak açıklanmaktadır. Kadınları kronik hastalıklardan koruyan faktörün östrojen hormonu olduğu bilinmektedir. Bu farklılık erkek davranışlarınıda etkilemektedir. Erkeklerin alkol almaya daha yatkın olmaları, sigara kullanmaları ve tıbbi yardım istememe gibi riskli davranışlarda bulunmaları erkek ve kadınlar arasındaki ana farklılıklarla ilişkilendirilmektedir.

Çin’de erkekler ve kadınlar arasındaki sigara içme oranındaki aşırı farklılıklar (erkeklerin neredeyse yarısı sigara içerken kadınların sadece % 2’si içiyor) erkek ölümlerinin fazla olmasını açıklamaya yardımcı olabilir. Sigara içmek sadece herhangi bir solunum yolu hastalığı için ciddi bir risk faktörü değildir, aynı zamanda bir başka risk faktörü olan akciğer kanserine de neden olur. Sigara içme oranları birçok ülkede Çin’den daha düşüktür ve cinsel sapmaya sahip değildir, bu nedenle riskli davranışlar COVID-19 ölümlerindeki cinsiyet farkını tek başına açıklayamaz. Belki cinsiyet kromozomlarının başka etkileri olabilir.

İki X Kromozomu Olması Daha Avantajlıdır

X kromozomu, rutin metabolizma, kan pıhtılaşması ve beyin gelişimi gibi her türlü işleve sahip 1.000’den fazla gen taşır. XX kadınlarında iki X kromozomunun varlığı, eğer bir X üzerindeki gen mutasyona uğrarsa bir tampon madde sağlar. XY erkeklerinde bu X kromozom desteği yoktur. Bu nedenle erkekler, hemofili (zayıf kan pıhtılaşması) gibi cinsiyete bağlı birçok hastalıktan muzdariptir. X kromozomlarının sayısı, fare çalışmalarının ortaya çıkardığı gibi, cinsiyet hormonu etkilerinden ayrılabilen birçok metabolik karakter üzerinde büyük etkilere sahiptir. Kadınlar sadece birçok X genine çift miktarda sahip olmakla kalmaz, aynı zamanda her genin iki farklı versiyonundan da yararlanabilirler. Bu X etkisi, erkeklerin neden doğumdan itibaren her yaşta kadınlardan daha yüksek oranda öldüğünü açıklamak için çok önemlidir.

Erkeklerin önemli bir diğer sorunu ise bağışıklık sistemi problemleridir. Kadınlar erkeklerden daha güçlü bir bağışıklık sistemine sahiptir. Aslında bunların tümüyle iyi değil, çünkü kadınları lupus ve multipl skleroz gibi otoimmün hastalıklara daha duyarlı hale getiriyor.

Ancak farelerde ve insanlarda birçok çalışmanın gösterdiği gibi, virüslere duyarlılık söz konusu olduğunda kadınlara bir avantaj sağlar. Bu, erkeklerin neden SARS ve MERS dahil birçok virüse daha duyarlı olduklarını açıklamaya yardımcı olur. X kromozomu üzerinde en az 60 bağışıklık yanıtı geni vardır ve görünüşe göre yüksek doz ve bunların iki farklı türüne birden sahip olmak kadınlara geniş bir savunma yelpazesi sunuyor.

Hastalıklarda Cinsiyet Farklılıkları

Birçok hastalığın sıklığı, şiddeti ve tedavi etkinliğindeki cinsiyet farklılıkları uzun zaman önce belirtilmişti. COVID-19, erkeklerin her yaşta yenik düştüğü daha büyük bir kalıbın bir parçasıdır. Hastalık yatkınlığındaki cinsiyet farklılıkları yalnızca genetik ve hormon farklılıklarının yanılgısı mıydı? Ya da diğer birçok özellik gibi, yaşam stratejisindeki farklılıklar nedeniyle erkeklerde ve kadınlarda farklı olarak mı ayırt edildiler? Erkek memelilerin eşleri için müsabakaları kazanarak genlerini yaydıkları söylenir, dolayısıyla riskli davranışların hormon kontrolü erkekler için bir artı olarak görülebilir.

Ayrıca kadın memelilerin, daha güçlü bağışıklık sistemleri sayesinde yavrulara bakma becerilerini artıran özellikleri için seçildikleri söylenir. Bu, çağlar boyunca birçok memelide görülen ve mantıklı sayılan bir davranıştır. Dolayısıyla COVID-19 ölümlerindeki cinsiyet farklılığı, COVID-19 dahil olmak üzere her türlü hastalığa karşı çok farklı tepkilere yol açan genler, kromozomlar ve hormonlardaki cinsel farklılıkların çok daha büyük ve çok daha eski bir resminin parçasıdır.

Kaynak:

https://www.sciencealert.com/geneticist-explains-why-more-men-are-dying-from-covid-19-than-women

REKLAM