Yetişkin bir bireyin vücudunun su oranı yaklaşık olarak %60-70 kadardır. Bu oran bebeklerde ve çocuklarda %90 iken yaşlılarda %50 oranına kadar düşmektedir. Çeşitli etkenlere bağlı olarak vücuda alınan su dışarıya atılamaz ve vücut içerisinde birikmeye başlar. Vücutta fazla su birikimiyle birlikte ortaya çıkan ödem el, ayak ve bacaklarda şişme ile ortaya çıkmaktadır. Alınan sıvı doku ve cilt boşluklarında birikmektedir. Birçok faktör vücutta su tutulumuna neden olur. Özellikle yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla beraber damarlar genişliyor ve damar içerisinde ki sıvılar dokulara geçmeye başlıyor. Ayrıca aşırı tuzlu, baharatlı ve yağlı besinler tüketmekte ödeme neden olabiliyor.

Vücutta biriken su miktarı arttığında ve dikkate alınmadığında hareket kısıtlılığı, fiziksel aktivitelerde yetersizlik ve kilo artışı gibi sorunlara yol açmaktadır. Uzun süreli ödem şikayetleri varlığında muhakkak doktora başvurulması gerekmektedir. Ödem sadece tüketilen besinler veya hava değişimine bağlı değil böbrek veya kalp rahatsızlıklarına da bağlı olabilmektedir.

Ödem Neden Oluşur ?

•  Hareketsizlik; gün içinde hareketsiz kalmak dokularda sıvı birikimine neden olmaktadır. Fiziksel egzersiz sırasında vücutta ki sıvı damar içine geçerek dolaşımın hızlanmasına katkıda bulunurlar. Hareketsiz kalındığında ise sıvı damar içine alınamaz ve dokular arasında birikmeye başlar.

•  Hava değişikliği; şehir değişikliklerinde veya mevsimsel hava değişimine bağlı olarak vücutta ödem olabilmektedir.

•  Tuz tüketimi; Dünya Sağlık Örgütü’nün raporuna göre gün içinde tüketilmesi gereken tuz miktarı 5 mg yani 1 çay kaşığı kadardır. Bu değerden fazla tuz tüketilmesi kalp, tansiyon ve böbrek hastalıklarına yol açabilir. Tuz, suyu tutmaktadır ve böylece böbreklerden süzülmesi zorlaşmaktadır.

•  Hamilelik; hamilelik döneminde hormon dengesinin değişmesiyle birlikte su-tuz dengesinde de değişiklikler meydana gelmektedir. Özellikle bacaklarda ve ayaklarda ödem şikayetleri başlamaktadır. Ayrıca regl döneminde olan kadınlarda da hormonal değişiklikler nedeniyle ödem oluşabilmektedir.

  Tüm bunların dışında böbrek hastalıkları, kalp yetmezliği, romatizma ve kullanılan ilaçlar ödem oluşumuna neden olabilmektedir.

Ödemi Önlemek İçin;

1. Fazla tuz tüketimi ödemin oluşumunu kolaylaştıran faktörlerin en başında gelmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen günlük tuz miktarı 5 mg’ı geçilmemesi yönündedir. Öğünlerde tüketilen hemen hemen çoğu besinde tuz bulunmaktır. Yemekleri pişirirken eklenilen tuz miktarı aşırıya kaçmamalıdır ve tüketirken ekstra tuz eklenmemelidir.

2. Mümkün olduğunda kapalı ve işlenmiş gıdaları tüketmemeye özen gösterilmelidir.

3. Tuzsuz yoğurt ve kefir tüketimi fazla suyun vücuttan atılmasına böylece ödemin engellemesine yardımcı olmaktadır.

4. Uykusuzluk vücutta su tutulumuna neden olabilmektedir. Bu nedenle günde 7-8 saat uyumaya özen gösterilmelidir.

5. Her gün mutlaka hareket edilmelidir. Uzun süreli hareketsiz kalmak dolaşımın azalmasına ve su tutulumuna neden olmaktadır. Günde 35-40 dakikalık yürüyüşler dahi ödemin azalmasına büyük katkı sağlayacaktır.

6. Gerekirse beslenme şeklinde değişikliğe gidilmelidir. Özellikle tuz diyet listesinden çıkarılmalıdır. Karbonhidratlı yiyecekler azaltılmalı, metabolizmanın hızlanmasına yardımcı olan yeşil yapraklı sebzeler tüketilmelidir.

7. Yemeklerde mümkün olduğunca zeytinyağı kullanmaya özen gösterilmelidir.

8. Kırmızı et tüketimi en aza indirilmeli bunun yerine yağsız et ve balık tüketilmelidir. Meyveler posalarıyla birlikte, günde en az 2 porsiyon tüketilmelidir.

9. İdeal kiloya ulaşılması ödemin azalmasına katkı sağlamaktadır. Eğer kiloluysanız fazla kilolarınızdan kurtularak ödemden de kurtulmuş olacaksınız.

10. Kırmızı ve yeşil meyve-sebze grupları antioksidan özellik taşımaktadırlar. Vücuttan fazla sıvının ve toksinlerin uzaklaştırılmasını sağlamaktadırlar.

11. Alkollü ve asitli içeceklerden uzak durulmalıdır. Aynı şekilde aşırı miktarda çay ve kahve tüketimi ödeme neden olmaktadır.

12. Gün içinde 2,5 litre su tüketmeye özen gösterilmelidir. Yeterli seviyede su alımı, vücutta tutulan tuzun böbreklerden süzülerek dışarıya atılmasını kolaylaştırmaktadır.

13. Yolculuk sırasında veya çalışma şartlarının gereğince uzun süreli ayakta durmak ayaklarda ödeme neden olabilmektedir. Bu nedenle sık aralıklarla oturup ayakların yüksek bir yere konulup dinlendirilmesi gerekmektedir.

14. Şeker tüketiminin en aza indirilmesi gerekmektedir. Fazla şeker tüketimi su tutulumuna neden olmaktadır.

15. Doktora başvurmadan diyet değişikliği yapmak yanlış sonuçlar doğurabilmektedir. Eğer uzun süreli ödem şikayetiniz varsa muhakkak doktorunuza başvurunuz.